W związku z pytaniami dotyczącego poprzedniego artykułu o „planowaniu” odpowiadamy na kilka pytań naszych czytelników – pytania są „w punkt”:
1. Czy sensowne było po 2023 roku kontynuowanie prac nad studium?
Nie.
Po wejściu w życie nowelizacji 7 lipca 2023 r. wiadomo było, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (SUiKZP) zostanie zastąpione przez plan ogólny gminy.
Zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy nowelizującej, studia zachowują moc jedynie do czasu uchwalenia planu ogólnego, ale nie dłużej niż do 31 grudnia 2025 r.
„Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy traci moc z dniem wejścia w życie planu ogólnego gminy, jednak nie później niż 31 grudnia 2025 r.”
Zatem prace nad studium po połowie 2023 roku miały sens tylko wtedy, gdy gmina:
- była już w bardzo zaawansowanym etapie opracowania (tuż przed uchwaleniem),
- chciała zachować ciągłość planistyczną do czasu przyjęcia planu ogólnego,
- i jednocześnie miała świadomość, że dokument będzie tymczasowy.
W praktyce jednak — w większości przypadków (jak w Ostrowi Mazowieckiej) — kończenie studium w 2025 roku było niecelowe i niegospodarne, bo dokument zyska moc prawną na kilka miesięcy, po czym automatycznie przestanie obowiązywać.
2. Czy plan ogólny lub plan miejscowy może wykorzystać studium?
Nie wprost, ale pośrednio – tak.
- Plan ogólny jest całkowicie nowym aktem prawa miejscowego, opartym na innych założeniach, strukturze i pojęciach niż studium.
Nie można więc „przyjąć studium jako planu ogólnego” ani dokonać prostego przepisania treści. - Natomiast część analityczna i diagnostyczna studium (np. uwarunkowania środowiskowe, infrastrukturalne, przyrodnicze) może być wykorzystana jako materiał pomocniczy przy sporządzaniu planu ogólnego.
Ustawa tego nie zabrania – warunkiem jest, by treść planu ogólnego była zgodna z zakresem i strukturą określoną w art. 13a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (czyli m.in. strefy planistyczne, obszary uzupełniania zabudowy, obszary zabudowy śródmiejskiej itd.). - Jeśli jednak gmina przyjmie plan ogólny „na bazie” starego studium bez jego faktycznego dostosowania do nowych wymogów – wojewoda może taki dokument uchylić w całości w ramach nadzoru prawnego (już były takie przypadki w 2024 r.).
3. Co z gminami, które nie miały studium?
Nie musiały go już procedować.
Po wejściu w życie nowelizacji, gminy, które nie posiadały studium, nie miały obowiązku jego uchwalania.
Przeciwnie – zaleceniem MRiT (m.in. w oficjalnych komunikatach i podczas szkoleń dla samorządów w 2023/2024 r.) było, by takie gminy od razu rozpoczęły prace nad planem ogólnym.
„Gminy, które nie mają uchwalonego studium, nie muszą już go sporządzać. Zamiast tego powinny jak najszybciej przystąpić do sporządzenia planu ogólnego gminy.”
— [Ministerstwo Rozwoju i Technologii, wyjaśnienia do ustawy, 2023 r.]
Dzięki temu unikają podwójnej pracy, a jednocześnie mogą szybciej wprowadzić w życie nowy system planowania przestrzennego.
4. Podsumowanie
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Czy po 2023 r. sensowne było pracowanie nad studium? | Nie – chyba że dokument był prawie gotowy i miał obowiązywać tylko tymczasowo. |
| Czy plan ogólny może wykorzystać studium? | Tak, tylko jako źródło danych i analiz, ale nie wprost – treść trzeba opracować na nowo zgodnie z art. 13a ustawy. |
| Co jeśli gmina nie miała studium? | Nie musiała go już uchwalać – powinna od razu przystąpić do planu ogólnego. |
| Do kiedy studium zachowuje moc? | Do czasu wejścia w życie planu ogólnego, ale nie później niż 31 grudnia 2025 r. |